'

Kanthaloor Valiyasala Mahadeva Temple

കാന്തല്ലൂർ വലിയശാല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം

കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൂടെ – 1387 – ജ്ഞാനായനം – 09-12-2024

തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൻറെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം ഒരു കിലോമീറ്റർ കിഴക്കുമാറി, വലിയശാല അഗ്രഹാരത്തിൻറെ സമീപത്ത്, കിള്ളിയാറിൻറെ പടിഞ്ഞാറേക്കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള പുരാതന ക്ഷേത്രമാണ് വലിയശാല കാന്തല്ലൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. ഉഗ്രമൂർത്തിയായും ശാന്തമൂർത്തിയായും രണ്ടു സങ്കല്പങ്ങളിൽ മഹാദേവനും തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ മഹാവിഷ്ണുവും കുടികൊള്ളുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉപദേവതകളായി ഗണപതി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ദുർഗ്ഗ, നാഗദൈവങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്, ഭൂതത്താൻ എന്നിവർക്കും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രം കഴിഞ്ഞാൽ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും വലുപ്പം കൂടിയ ക്ഷേത്രം ഇതാണ്. കേരളത്തിലെ പുരാതനകാലത്തെ പ്രസിദ്ധ വേദപാഠശാലയായിരുന്ന കാന്തല്ലൂർശാല ഈ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ പരിസരത്തായിരുന്നു. മൂന്ന് കൊടിമരങ്ങളുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഐതിഹ്യപരമായും ചരിത്രപരമായും ഏറെ പ്രത്യേകതകൾ നിറഞ്ഞ ഈ ക്ഷേത്രം, ഇപ്പോൾ തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിൻറെ കീഴിലാണ്. കുംഭമാസത്തിൽ തിരുവാതിര നാളിൽ ആറാട്ടായി പത്തുദിവസം ഉത്സവം, അതേ മാസത്തിൽ തന്നെയുള്ള ശിവരാത്രി, ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര, ചിങ്ങമാസത്തിലെ അഷ്ടമിരോഹിണി തുടങ്ങിയവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആണ്ടുവിശേഷങ്ങൾ.
ഇന്ന് ക്ഷേത്രമിരിക്കുന്ന സ്ഥലം നിരവധി യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിരുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു. ചേര-ചോള- പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യങ്ങൾ ഒരുപോലെ അതിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അത്തരം യുദ്ധങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഭടന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ തുടർന്ന് സതി അനുഷ്ഠിച്ച സ്ഥലമായിരുന്നു വലിയശാല എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇവിടെ കിള്ളിയാറിൻറെ കരയിലുണ്ടായിരുന്ന ശ്മശാനത്തിലാണ് ഇവയെല്ലാം നടന്നതെന്നാണ് കഥ. അവിടം പിന്നീട് നികത്തുകയും തദ്സ്ഥാനത്ത് ശിവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ഒരു ക്ഷേത്രം ഉയർന്നുവരികയും ചെയ്തു. അതാണ് വലിയശാല കാന്തല്ലൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം. ശ്മശാനം നിന്നിരുന്ന സ്ഥലത്ത് പണികഴിപ്പിച്ചതുകൊണ്ട് ഭഗവാനെ ശ്മശാനശിവനായി ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി എന്നാണ് കഥ. അത്യുഗ്രമൂർത്തിയായി മാറിയ ശ്മശാനശിവൻറെ കോപം അടക്കാൻ പിൽക്കാലത്ത് ഇരുവശങ്ങളിലുമായി സാംബശിവനെയും (പാർവതീസമേതനായ പരമശിവൻ) മഹാവിഷ്ണുവിനെയും പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കുകയായിരുന്നുവത്രേ. ഇവരിൽ കുടുംബ സമേതനായ ശിവനെ ബ്രഹ്മാവായും ആരാധിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. തന്മൂലം, ത്രിമൂർത്തികളുടെ ഒരു സംഗമസ്ഥാനമായി ഈ ക്ഷേത്രം മാറി.
കാന്തല്ലൂർ വലിയശാല മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിന് ഏകദേശം ആയിരത്തിലധികം വർഷം പഴക്കമുണ്ടെന്നാണ് ചരിത്ര രേഖകൾ. കാന്തല്ലൂർശാലയെക്കാൾ പഴക്കം ക്ഷേത്രത്തിനുണ്ടെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നതിൽ തെറ്റില്ല. പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച രേഖകളിൽ നിന്ന് എ.ഡി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ കാന്തല്ലൂർ ശാല ഇവിടെ പൂർണ്ണപ്രതാപത്തോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. ഉത്തരഭാരതത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ നളന്ദ, തക്ഷശില തുടങ്ങിയ സർവകലാശാലകൾക്കുള്ള അതേ പ്രാധാന്യം കാന്തല്ലൂർ ശാലയ്ക്കുമുണ്ടായിരുന്നു. രാജ്യത്തിൻറെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിദ്യാർത്ഥികൾ ഇവിടെ പഠിയ്ക്കാൻ എത്തിയിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് വളരെയധികം പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. നിരീശ്വരവാദത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ചാർവാകസിദ്ധാന്തം പോലും ഇവിടെ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു കാര്യമാണ്. എ.ഡി. 985-ൽ ചോളചക്രവർത്തിമാർ രചിച്ച ശിലാലിഖിതങ്ങളിലും ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചും ശാലയെക്കുറിച്ചും വിവരങ്ങൾ കാണാം. ഇവയെല്ലാം വെളിച്ചം വീശുന്നത് ക്ഷേത്രത്തിൻറെ പഴക്കത്തിലേക്കാണ്.
കാന്തല്ലൂർശാല ഇല്ലാതായശേഷം ക്ഷേത്രം പ്രസിദ്ധരായ എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. അവരുടെ കാലത്തും ക്ഷേത്രം പ്രൗഢിയോടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ, പിൽക്കാലത്ത് ഇവരിലെ അവസാന തലമുറ, തിരുവിതാംകൂർ യുവരാജാവായിരുന്ന അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മക്കെതിരെയുള്ള കരുനീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ക്ഷേത്രം ഉപയോഗിക്കുകയുണ്ടായി. എട്ടുവീട്ടിൽ പിള്ളമാരിൽ പ്രധാനിയായിരുന്ന കുടമൺ പിള്ളയുടെ ഭാര്യവീട് ഇവിടെയായത് അതിന് സൗകര്യമാകുകയും ചെയ്തു. മാർത്താണ്ഡവർമ്മയെ തകർക്കാൻ കുടമൺപിള്ള, ക്ഷേത്രത്തിലെ തന്ത്രിമാരുടെ സഹായത്തോടെ പ്രധാന മൂർത്തിയിൽ ശ്മശാന ശിവനെ ആവാഹിച്ചു എന്നൊരു കഥ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ കഥ അത്ര വിശ്വസനീയമല്ല.
ഈ സംഭവത്തോടുകൂടി കാന്തല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ പ്രതാപം അവസാനിച്ചു. മാർത്താണ്ഡവർമ്മയിൽ തുടങ്ങി ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ വരെയുള്ള തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാരോ, അവരുടെ ബന്ധുക്കളോ ഒരിക്കൽ പോലും ഈ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിച്ചിരുന്നില്ല. നവരാത്രിക്കാലത്ത് പദ്മനാഭസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള എഴുന്നള്ളിപ്പ് വലിയശാല ഭാഗത്തെത്തുമ്പോൾ ഈ ക്ഷേത്രം കണ്ടാൽ ചിത്തിര തിരുനാളും സംഘവും മുഖം തിരിച്ചുനടക്കുന്നത് പതിവുകാഴ്ചയായിരുന്നു. എന്നാൽ, ചിത്തിര തിരുനാളിൻറെ മരണശേഷം അദ്ദേഹത്തിൻറെ അനുജൻ ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ ചുമതലയേറ്റപ്പോൾ ക്ഷേത്രവുമായുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും തുടർന്ന് രാജകുടുംബാംഗങ്ങൾ പതിവായി ഇവിടെ ദർശനം നടത്താൻ വരികയും ചെയ്തു. ഇതുകൂടാതെ, ചരിത്രപ്രേമികളായ ചിലരും ഇവിടെ ദർശനത്തിനെത്താറുണ്ട്. ഇത് ഗതകാലപ്രൗഢിയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്കിൻറെ സൂചനയായി ഭക്തർ കണ്ടുവരുന്നു.
Kanthaloor Valiyasala Mahadeva Temple
The Valiyasala Kanthalloor Mahadeva Temple is an ancient temple of historical importance located in the heart of Thiruvananthapuram city, about one kilometer east of the Padmanabhaswamy Temple, near the Valiyasala Agraharam, on the western bank of the Killiyar River. This temple, which houses Mahadeva in two concepts, Ugramurti and Shantamurti, and Mahavishnu with equal importance, also has deities of Ganapathy, Subrahmanya, Ayyappan, Sri Krishna, Durga, Naga gods, Brahmarakshas and Bhoothathan as sub-deities. This is the largest temple in Thiruvananthapuram city after the Padmanabhaswamy Temple. Kanthalloorshala, a famous Vedic school in ancient Kerala, was located in the vicinity of this temple. It is one of the rare temples with three flagpoles. This temple, which is full of many mythological and historical features, is now under the Travancore Devaswom Board. The main annual festivals of the temple are the 10-day festival celebrated on the Thiruvathira day in the month of Kumbha, Shivaratri in the same month, Thiruvathira in the month of Dhanu, and Ashtamirohini in the month of Chinga.
The place where the temple stands today was the site of many wars. The Chera-Chola-Pandya empires participated in it. It is believed that Valiyasala was the place where the wives of the soldiers killed in such wars performed sati. The story goes that all these took place in the crematorium on the banks of the Killiyar river. Later, the place was filled in and a temple dedicated to Shiva was built in its place. That is the Valiyasala Kanthalloor Mahadev Temple. The story goes that since the crematorium was built on the site where the crematorium stood, the Lord began to be worshipped as the crematorium Shiva. To appease the anger of the crematorium Shiva, who had become an extremely powerful deity, later on, Sambasiva (Paramashiva who is the consort of Parvati) and Mahavishnu were installed on both sides. Among them, Shiva, who is the consort of the family, is also worshipped as Brahma. As a result, this temple became a meeting place of the Trimurti.
Historical records indicate that the Kanthalloor Valiyasala Mahadeva Temple is more than a thousand years old. It is not wrong to assume that the temple is older than the Kanthalloor Sala. From the records obtained from the Padmanabhaswamy Temple, the Kanthalloor Sala was standing here in full glory in the 7th century AD. The Kanthalloor Sala had the same importance as the famous universities of North India like Nalanda and Takshashila. Students from different parts of the country used to come here to study. At that time, this temple gained a lot of importance. It is noteworthy that even the Charvaka Siddhanta, which is based on atheism, was taught here. Information about the temple and the Sala can be found in the stone inscriptions written by the Chola emperors in 985 AD. All these shed light on the antiquity of the temple.
After the demise of Kanthalloorsala, the temple came under the control of the famous Ettuveetil Pillai. The temple continued to stand proudly during their time. However, later on, the last generation of these people used the temple as part of their maneuvers against Anizham Thirunal Marthanda Varma, the young king of Travancore. The fact that the wife of Kudamon Pillai, the chief of the Ettuveetil Pillai, was located here made it convenient for them. There is a story that Kudamon Pillai, with the help of the temple’s Thantris, invoked the cremation Shiva in the main idol to defeat Marthanda Varma. However, this story is not very credible.
The glory of the Kanthalloor temple ended with this incident. Neither the Travancore kings, from Marthandavarma to Chithira Thirunal Balaramavarma, nor their relatives had ever visited this temple. During Navratri, when the procession to the Padmanabhaswamy temple reached the Valiyasala area, it was a common sight for Chithira Thirunal and his entourage to turn their faces away upon seeing this temple. However, after the death of Chithira Thirunal, when his younger brother Uthradam Thirunal Marthandavarma took charge, he decided to end the problems with the temple and thereafter, members of the royal family came here regularly to have darshan. Apart from this, some history buffs also come here to have darshan. Devotees see this as a sign of a return to the glory of the past.
09-12-2024